İ‛câzü’l-Kur’ân Fikri: Mahiyet, Tarihsel Süreç ve Literatür

NUMAN KONAKLI
1.469 1.713

Öz


Öz
Kur’an dilinin bir niteliği olarak kullanılan i’câz terimi genel olarak Kur’an’ın erişilmezliği ve diğer
söz ve metinlere üstünlüğü anlamlarına gelir. Nüzûl döneminde ilahi mesaja tepki gösterenlere
karşı Kur’an’ın meydan okunması ve buna cevap verilemeyişi İslami çevrelerde Kur’an’ın üstünlüğüne
(i’câz) bir kanıt olarak ileri sürülmüştür. Bu çerçeveden hareketle ifadelendirilen i’câz terimi
ilk dönemlerde kullanılmamış hicri üçüncü yüzyılın başlarından itibaren Kur’an’ın belagatçe
erişilmez üstünlüğüne işaret eden teknik bir terim haline gelmiştir. Etrafında önemli tartışmalar
yapılan i’câz konusunun özellikle dil ve belâgat ilimlerinin inkişaf etmesinde önemli rolü olmuştur.
Bu yazıda İslami düşüncede önemli bir yer tutan bu konunun Kur’an’ın nüzûlünden günümüze
kadarki süreçte ele alınışını mümkün olduğu kadar tarihi bir seyir takip edilerek incelenmeye
çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: İ’câz, mu’cize, Kur’an, tehaddî, Mu’tezile, sarfe, Nazzâm, Câhız, nazm
The Idea of I’djâz al-Qur’an: Property, Historical Process and Literature
Abstract
The term of i’djaz al-Qur’an that used as a qualification of Qur’an’s language generally means
inimitability and Qur’an’s excellence aganist other discours and texts. During the Qur’an’s first
historical period, had challanged by the Qur’an aganist protesters of divine message. However the
protesters couldn’t answer the challange of the Qur’an. In Islamic environmental had asserted
this situation as an argument of Qur’an’s excellence. The term of i’djaz that expressed by setting
forth this frame was not used by earlier scholars. By the early part of the third century the word
i'djaz had come to mean that uniqueness of the Qur'an. In this century the word i’djaz had become
the technical term about Qur’an. This subjetc that had done considerable discussions around
it has more important role in the development of sciences of language and retoric. In this article
we will read quiddity of the i’djaz and his historical story in Islamic thought.
Keywords: Miracle, I’djaz, Qur’an, Challenge, Mu’tazila, Sarfa, Nazzam, Jahiz, Composition


Tam metin:

PDF