Haşvî Temayülün İzdüşümü: Mukatil b. Süleyman Örneği

HATİCE ARPAGUŞ
1.618 1.268

Öz


Öz
Müstakil bir mezhep olarak algılanmayan Haşviyyenin bir tutum olarak İslâm kültür ve düşünce
tarihinde yer aldığı ve etkisinin tahminden çok daha fazla olduğu düşünülmektedir. Ancak oldukça
geniş ve kapsamlı olan böyle bir konunun bir makalede doğrudan tüm boyutlarıyla araştırılma
imkânı bulunmamaktadır. Bunun yerine önemli temsilcileri arasında yer alan Mukatil b.
Süleyman’dan (v. 150/767) hareketle Haşviyyenin anlamı, tarihsel serüveni üzerinde durulmaya
çalışılacaktır. Nitekim Osmanlı dönemi eserlerinde benzer nakillerin olması haşvî yaklaşımın sonucu
olan anlatım tarzının günümüze kadar etkisini sürdürdüğünü göstermektedir. Bu durum söz
konusu yaklaşımın bu kadar uzun soluklu olması ve etkisinin içinde bulunduğu Ehl-i hadis tavrının
da dikkate alınmasını kaçınılmaz kılmaktadır. Dolayısıyla haşvî tavrın özelliklerinden hareketle
Ehl-i hadisin yaklaşımına bakmak da meselenin anlaşılmasına zemin hazırlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Mukatil b. Süleyman, Haşviyye, Ehl-i hadis ve Ehl-i rey, akıl, tevil.
A Projection of Hashawiyyah Inclination: The example of Muqatil b. Suleiman
Abstact
The Hashawiyyah, which isn’t considered to be a separate sect, is thought to have a place in Islamic
culture and the history of Islamic thought as ‘a stance’; and to have a wider impact than
estimated. However, it isn’t possible to cover all dimensions of such a complex and complicated
issue in just an article. Instead, by taking Muqatil b. Suleiman (d. 150/767) as a starting point,
this article will try to focus on the meaning of Hashawiyya and its historical adventure. Actually
the fact that reports containing Hashawi phrases are found in the works of Ottoman Era shows
that the impact of these phrases, which are a result of Hashawi approach, has survived until recently.
Due to this survival and the impact of Hashawi approach on Ahl al-hadith (hadith scholars),
Hashawi inclination should be taken into consideration. Therefore, considering the attitude
of Ahl al-hadith with reference to the qualities of Hashawi approach will form a basis for comprehending
the issue.
Keywords: Muqatil b. Suleiman, Hashawiyya, Ahl al-hadith and Ahl al-rai, reason, interpretation/
hermeneutics (tawil).


Tam metin:

PDF