Hasan el-Basrî’nin Kader Risalesinin Tefsir İlmi açısından Değerlendirilmesi

ŞAHİN GÜVEN
2.425 555

Öz


Özet
Hasan el-Basrî, Kur’ân vahyinin iniine tanklk etmi olan sahabe neslinin yetitirmi olduu
tâbiîn dönemi âlimlerinden birisidir. Onun gerek yaants gerekse düünceleri sonraki nesiller
için büyük bir örneklik tekil etmitir. slâmî ilimlerin net olarak birbirlerinden ayrlmadklar bir
zaman diliminde yaam olmas onu, tek bir ilmî disiplin açsndan deil, tefsir, fkh, kelam, tasavvuf
vb. ilimler açsndan da öncü ve önemli bir âlim klmtr. Hasan el-Basrî’nin, dönemin
Emevî halifelerinden Abdülmelik b. Mervan’n kendisine göndermi olduu mektuba kar yazd
cevabi yaz, konusundan hareketle “kader risâlesi” olarak mehur olmutur. Bu sebeple söz konusu
risâle, kendisinden sonraki dönemlerde içeriinden hareketle hep “Kelâm lmi”yle ilgili eser ve
çalmalarn konusu olagelmitir. te biz de bu çalmamzda söz konusu risâlenin, tefsir ilmi aç-
sndan ne ifade ettiini ve dönemin tefsir çalmalarna dair ne tür bilgiler verdiini, yine bu risâle
metninden hareketle anlamaya ve açklamaya çalacaz. Zira bu risâle, slam ümmetinin üzerinde
ihtilafa dütüü ilk ve en önemli meselelerden birisi olan “kader” konusunu, Kur’ân âyetlerini
merkeze alarak anlamaya ve yorumlamaya çalan erken dönem ilmi çalmalarndan birisidir.
Dolaysyla bu risâleden hareketle “konu merkezli” Kur’ân çalmalarna k tutacak hususlar,
imkânlar ölçüsünde tesbit etmeye çalacaz.
Anahtar Kelimeler: Hasan el-Basrî, risâle, kader risâlesi, tâbiîn âlimi, tefsir ilmi,
Abstract
Hassan el-Basri was one of Tabeen scholars which they are brought up by Sahâba generation had
witnessed nuzul al-Quran. They had constituted a great example for following generation with
their thoughts and life style. Tabeen are pioneer and important scholars in areas Tafseer, Islamic
Jurispundence, Kalâm, Tasawwuf etc. because they lived in period that Islamic sciences not separated
from each other. Risâle Al-Qadar is Hassan el-Basri`s letter had been send to Umayyad
Khalifa Abdulmelik b. Mervan. This letter had became famous because of it`s content. This
risâla attracted the attention of Islamic theologians in later periods. In this article, we will try to
uncover its importance and meaning in terms of tafseer; because being controversial subject matter
qadar was discussed in this risâla on the basis of Quranic verses. We think that this article will
contribute to the works of thematic Quran.
Key Words: Hassan el-Basri, risâla, qadar, tabeen scholar, tafseer


Tam metin:

PDF