DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE SERMAYE PİYASASI ALTYAPI KURUMLARI

İbrahim PEKER, Bora KARAAĞAÇLI
1.696 836

Öz


Öz
Bu çalışma, sermaye piyasası altyapı kurumları olarak tanımlanan merkezi karşı taraf (MKT) ve
merkezi saklama kuruluşlarının (MSK) finansal sistemde üstlendikleri işlevleri ve 2008 küresel finansal
krizi sonrasında yürürlüğe giren uluslararası düzenlemelerle bu kurumların geçirdikleri dönüşümü ele
almaktadır. Sermaye piyasası altyapı kurumlarının iş modellerini küresel düzeyde ve kısa zamanda önemli
bir dönüşüme uğratan kriz sonrası süreç, Türk sermaye piyasasının alt yapı kurumları olan Takasbank
ve Merkezi Kayıt Kuruluşu’nu da etkilemektedir. Bu çerçevede çalışma, küresel düzenlemelerin İstanbul
Uluslararası Finans Merkezi projesi ve 6362 sayılı yeni Sermaye Piyasası Kanunu’na olan yansımaları ve
Takasbank ve MKK’nın işlevlerindeki hızlı değişimi de incelemektedir.
Anahtar Kelimeler: 2008 küresel finansal krizi, merkezi karşı taraf, merkezi saklama kuruluşu,
Sermaye Piyasası Kanunu, İstanbul Uluslararası Finans Merkezi, Dodd-Frank Kanunu, CPSS-IOSCO,
EMIR, CSDR, T2S
Jel Kodları: G20, G21, G28, G29


Anahtar kelimeler


2008 küresel finansal krizi, merkezi karşı taraf, merkezi saklama kuruluşu

Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.14784/jfrs.68651

Referanslar


BANK OF INTERNATIONAL SETTLEMENTS (BIS), “Delivery versus Payment in Securities Settlement Systems”, Eylül 1992

BASEL COMMITTEE ON BANKING SUPERVISION (BCBS), “Capital requirements for bank exposures to central counterparties”, Temmuz 2012

CHAN Diane, FONTAN Florence, ROSATI Simonetta ve RUSSO Daniela, “The Securities Custody Industry”, European Central Bank, Ağustos 2007

CPSS-IOSCO “Recovery and Resolution of financial market infrastructures”, Temmuz 2012

CPSS-IOSCO. “Principles for Financial Market Infrastructures”, Nisan 2012

CPSS-IOSCO. “Recommendations for Central Counterparties”, Kasım 2004.

CPSS-IOSCO. “Recommendations for Securities Settlement Systems”, Kasım 2001.

DAVIS, POLK & WARDWELL LLP. “Summary of the Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act, Enacted into Law on July 21, 2010”, http://www.davispolk.com/files/Publication/7084f9fe- 6580-413b-b870-b7c025ed2ecf/Presentation/PublicationAttachment/1d4495c7-0be0-4e9a-ba77- f786fb90464a/070910_Financial_Reform_Summary.pdf 20 Nisan 2012

DEUTSCHE BÖRSE GROUP. “The European Post trade Market: An Introduction”, Şubat 2005

DU CHENNE, Janet. “Norwegian CSD Outsources Collateral Management to Clearstream”, Global Custodian. 6 Şubat 2014.

ERGINCAN, Yakup ve YAYLA, Umit. “2008 Finansal Krizi Sonrasında AB ve ABD’de Önemli Düzenlemeler ve Yeni Türk Sermaye Piyasası Kanunu’na Etkileri”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, Ekim 2013.

ERGINCAN, Yakup. “Hisse Senetlerinin Kaydileştirilmesi: Dünya ve Türkiye Uygulaması”, Marmara Üniversitesi Geleneksel Finans Sempozyumu 2004, 27-28 Mayıs 2004

EUROPEAN CENTRAL BANK. “Glossary of terms related to payment, clearing and settlement systems”, Aralık 2009.

EUROPEAN PARLIAMENT & EUROPEAN COUNCIL. “Directive 98/26/EC on settlement finality in payment and securities settlement systems”, 19 Mayıs 1998.

EUROPEAN PARLIAMENT & EUROPEAN COUNCIL. “Markets in Financial Instruments Directive (MiFID)”, 30 Nisan 2004.

EUROPEAN PARLIAMENT & EUROPEAN COUNCIL. “Proposal for a Regulation (CSDR) on improving securities settlement in the European Union and on central securities depositories (CSDs) and amending Directive 98/26/EC”, 7 Mart 2012.

EUROPEAN PARLIAMENT & EUROPEAN COUNCIL. “The Regulation (EU) No 648/2012 on OTC derivatives, central counterparties (CCPs) and trade repositories (TRs) (EMIR)”, 4 Temmuz 2012

FORRESTER, R.B. “Commodity Exchanges in England”, American Academy of Political and Social Science, Philadelphia 1931.

JEVONS, W.S. “Money and the Mechanism of Exchange”, Kegan Paul, Trench & Co, London, 1903.

KUZNETSOV, Vladimir. “Euroclear Drives Russia OFZ to Eurobond Spread to 16-Month Low”. Bloomberg. 13 Şubat 2013.

MACLELLAN, Kylie. “London Stock Exchange profit rises as diversification pays off”, Reuters, 13 Kasım 2013.

MANAVGAT, Çağlar. “Sermaye Piyasası Kanununun 10/A Maddesi Hükmüne Göre Kaydi Sistemin Esasları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.50, S.2, 2001.

MORRIS, Virginia B. & GOLDSTEIN, Stuart Z. “Guide to Clearance & Settlement: An Introduction to DTCC”, Lightbulb Press, New York, 2009.

MORRIS, Virginia B. & GOLDSTEIN, Stuart Z. “Life Cycle of a Securitiy”, Lightbulb Press, New York, 2010.

MOSER, J.T. “Origins of the Modern Exchange Clearinghouse: A history of early clearing and settlement methods at futures exchange”, Nisan 1994.

NEVIN E ve DAVIS, E.W. “The London Clearing Banks”, Elek, London, 1970.

NORMAN, Peter. “The Risk Controllers: Central Counterparty Clearing in Globalised Financial Markets”, Wiley, 2011.

PUAAR, Anish & CAVE, Tim. “EuroCCP (finally) lands LSE link”, Financial News, 20 Mayıs 2014.

RESMİ GAZETE, Sayı 27369, Devlet Planlama Teşkilatı, “İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı”, 2 Ekim 2009.

RESMİ GAZETE, Sayı 28110, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, “Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği”, 12 Kasım 2011.

RESMİ GAZETE, Sayı 28496, SPK, “Kaydileştirilen Sermaye Piyasası Araçlarına İlişkin Kayıtların Tutulmasının Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ”, Seri IV, No 28’e getirilen değişiklik, 22 Aralık 2002

RESMİ GAZETE, Sayı 29081, SPK, “Kaydileştirilen Sermaye Piyasası Araçlarına İlişkin Kayıtların Tutulmasının Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ”, 07 Ağustos 2014.

RESMİ GAZETE, Sayı 28735, SPK, “İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketi Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliği”, 14 Ağustos 2013.

REUCROFT, Miles. “Are CSDs being led in the right direction?”, Global Custodian, Spring 2014

REUCROFT, Miles. “Are there too many CCPs?”, Global Custodian, Summer Plus 2013.

SERMAYE PİYASASI KANUNU, Sayı 2499 (SPKn Sayı 4487, 15 Aralık 1999 ile eklenen Madde 10/A), 28 Temmuz 1981.

SERMAYE PİYASASI KANUNU, Sayı 6362, 6 Aralık 2012.

SINGH, Manmohan. “The Changing Collateral Space”, IMF Working Paper, Ocak 2013

TÜRK TİCARET KANUNU, Sayı 6102, 1 Temmuz 2012

TÜRKİYE SERMAYE PİYASALARI BİRLİĞİ (TSPB), “Sermaye Piyasasında Takas ve Saklama Güvenliğinin Artırılması ve Uyuşmazlıkların Çözümünün Hızlandırılmasına İlişkin Rapor”, Haziran 2013, http://www.tspakb.org.tr/tr/Portals/0/57ad7180-c5e7-49f5-b282-c6475cdb7ee7/AIM_Yayin_ve_ Raporlar_Calisma_Gruplari_Guven_Grubu_Raporu.pdf

URRUTIA, Juan Pablo & HIGGINS, Duncan. The Blotter, “Living in the Post- MiFID II World”. 6 Şubat 2014

WANG, Wicy. “New Chilean CCP Planned, Calypso To Power”, Global Custodian, 26 Temmuz 2013.

WROBEL, Beata, NAKONECZNY, Karolina, KAPIS, Malgorzata, PAJKOWSKA, Malgorzata, ZIELINSKA, Anna ve BUDREWICZ, Elzbieta, “Securities Settlement Systems in Poland and the European Union”, The National Bank of Poland, The National Depository for Securities SA, The Warsaw Stock Exchange, Warsaw, 2009. İnternet Kaynakları

CHICAGO MERCANTILE EXCHANGE (CME) GROUP, http://cmegroup.mediaroom.com/index. php?s=43&item=3511, 11 Temmuz 2014

EUROPEAN COMMISSION http://ec.europa.eu/internal_market/financial-markets/derivatives/index_ en.htm, 22 Temmuz 2014

EUROPEAN COMMISSION http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-14-312_en.htm?locale=en, 11 Temmuz 2014.

EUROPEAN SECURITIES AND MARKETS AUTHORITY (ESMA) http://ec.europa.eu/internal_market/ financial-markets/derivatives/index_en.htm, 11 Temmuz 2014

EUROPEAN SECURITIES AND MARKETS AUTHORITY (ESMA), http://www.esma.europa.eu/system/ files/2014-299_discussion_paper_on_central_securities_depositories_0.pdf, 22 Temmuz 2014.

G20 LEADERS STATEMENT http://www.g20.utoronto.ca/2009/2009communique0925.html, 15 Temmuz 2014

LONDON STOCK EXCHANGE (LSE), http://www.lseg.com/london-stock-exchange-group-expand-csd- services, 22 Temmuz 2014

MKK, e-GKS https://egk.mkk.com.tr/egkweb/; e-MKK Bilgi Portalı Hizmetleri https://www.mkk.com.tr/ wps/portal/MKK/YatirimciHizmetleri/, 11 Temmuz 2014.

TAKASBANK http://www.takasbank.com.tr/tr/Sayfalar/Tarihce.aspx, 14 Temmuz 2014.

TARGET 2 SECURITIES (T2S) https://www.ecb.europa.eu/paym/t2s/about/about/html/index.en.html, 11 Temmuz 2014.

THE DEPOSITORY TRUST & CLEARING CORPORATION (DTCC), http://www.dtcc.com/~/media/ Files/Downloads/WhitePapers/T2-Shortened-Cycle-WP.ashx, 22 Temmuz 2014.

THE DEPOSITORY TRUST & CLEARING CORPORATION (DTCC), http://www.dtcc.com/annuals/ museum/index.html, 11 Temmuz 2014

THOMAS MURRAY OPINIONS, “CCP in Focus - Fragmentation vs. Consolidation in the CCP World”, http://ds.thomasmurray.com/opinion/ccp-focus-fragmentation-vs-consolidation-ccp-world, 19 Aralık 2013

THOMAS MURRAY OPINIONS, “Clearing in Europe - interview with Eurex’s Marcus Zickwolff”, http:// ds.thomasmurray.com/opinion/clearing-europe-interview-eurexs-marcus-zickwolff, 17 April 2014