1980 SONRASI TÜRKİYE’DE DIŞ BORÇLANMA ÜZERİNDE YURTİÇİ TASARRUFLARIN ETKİSİNİN ANALİZİ

Fatma Bahar Şanlı, Hande Aksöz
1.690 1.301

Öz


Borçlanma ülkelerin en önemli finansman kaynaklarından biridir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde

yurtiçi tasarrufların yetersiz olması nedeniyle ekonomik kalkınmanın sürdürülebilmesi için dış borçlanmaya

başvurulmaktadır. Dünyada dış borçlanma, yoğun olarak 1980’li yılların sonlarına doğru sermaye

hareketlerinin serbestleşmesiyle kendini göstermiştir.1990’ların ortalarından itibaren ise küreselleşme

hızlanmış,, ülkelerin birbirlerine bağımlılıkları artmış, büyüyen kredi ihtiyacı yabancı kaynak kullanım

talebini arttırmıştır.

Türkiye’de ise Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren dış borçlanmaya, zaman zaman başvurulduğu

görülmektedir.1960’lı yıllarda yurtiçi tasarruf yetersizliğini gidermek, 1970’li yıllarda petrol krizi nedeniyle

artan fiyatlar karşısında dış ödemeleri karşılayabilmek için dış borçlanmaya başvurulmuştur. 1980 yılında

başlayan serbestleşme süreciyle ise, dış borçlanmaya daha çok gidilmiş, 1989 yılında yabancı sermaye

hareketlerinin serbestleştirilmesine yönelik alınan kararla ve özellikle kalkınmayı sağlamak amacıyla sık sık

başvurulan bir finansman yöntemi olmuştur.

Türkiye’de 1980’li yıllardan itibaren dış borçlanma üzerinde yurt içi tasarrufların etkisinin analiz

edilmeye çalışıldığı bu çalışmada, kısa ve uzun vadedeki ilişki Johansen-Juselius eşbütünleşme ve Engle

Granger (Vektör) hata düzeltme modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analize göre, hem uzun dönemde

hem de kısa dönemde yurtiçi tasarruflar ile dış borçlanma arasında ters bir ilişki olduğunu göstermiştir.

Buradan hareketle; Türkiye’nin dış borç sorununu çözmede öncelikli olarak, yurtiçi tasarruf miktarını

arttıracak politikalar uygulaması gerektiği söylenebilir. Türkiye’de yurtiçi tasarruflarda sağlanacak artış,

ülkeyi dış borçlanmaya bağımlı olmaktan kurtarabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Dış Borç, Yurtiçi Tasarruf, Döviz Kuru, Eşbütünleşme, Vektör Hata Düzeltme


Anahtar kelimeler


Dış Borç, Yurtiçi Tasarruf, Döviz Kuru, Eşbütünleşme, Vektör Hata Düzeltme

Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.14784/JFRS.2014117329